Σάββατο, 9 Μαρτίου 2019

Καρδιά, πολύ πόνο μού προκάλεσες...

Έχουμε προετοιμαστεί; . . .

«Θα έχετε ήδη συνειδητοποιήσει πόσο απίστευτα γρήγορα κυλάει η ζωή. Δεν το παρατηρεί κανείς στα νιάτα του όταν όμως τα χρόνια γείρουν πάνω μας, βλέπουμε ότι πολύς καιρός έχει περάσει και πολύ λίγα πράγματα έχουν μείνει σ΄ αυτή τη ζωή.

Πού πηγαίνουμε όταν έρχεται το τέλος της ζωής μας; 

Γνωρίζουμε πού πηγαίνουμε, όσο είμαστε εδώ. 

Όμως μετά τι γίνεται; Πού πηγαίνουμε;... 

Έχουμε προετοιμαστεί για την ουράνια Βασιλεία, για την πραγματική μας πατρίδα;... 

Μόνο οι πράοι και οι αγνοί στην καρδία θα εισέλθουν εκεί. 

Φροντίσαμε να καθαρίσουμε την καρδιά μας όσο είμαστε ακόμα ζωντανοί, την καρδιά που μας δυσκολεύει τόσο πολύ σ΄ αυτή τη ζωή;... 

Έχουμε πει στον εαυτό μας: «Καρδιά, πολύ πόνο μού προκάλεσες. Ταπεινώσου και γίνε υπομονετική και καρτερική;...» 

Καρδιά, πολύ πόνο μού προκάλεσες...
Γέροντας Θαδδαίος της Βιτόβνιτσα
Από το βιβλίο «Οι λογισμοί καθορίζουν τη 
ζωή μας», σελ 226.





Για την Ορθοδοξία η ηθική είναι ανύπαρκτη. ~ † πρωτοπρ. πατήρ Ιωάννης Ρωμανίδης

Για την Ορθοδοξία η ηθική είναι ανύπαρκτη.
† πρωτοπρ. πατήρ Ιωάννης Ρωμανίδης

Όπως όλα τα φιλοσοφικά και θρησκευτικά συστήματα, έτσι και ο Χριστιανισμός, που αποκαλύφθηκε από τον Χριστό, έχει την δική του πρακτική εφαρμογή των αληθειών τής πίστεως. Βέβαια, η λέξη Χριστιανός αποδίδεται σε όλες τις ομολογίες. Η Ορθόδοξη Εκκλησία διατηρεί την αποκαλυφθείσα αλήθεια, γι’ αυτό και θεωρείται ως η ιστορική Εκκλησία, είναι η Ορθόδοξη Καθολική Εκκλησία, ενώ οι άλλες Χριστιανικές ομολογίες έχουν διαφοροποιηθεί στο δόγμα και την ηθική.

Ενώ στην Ορθόδοξη διδασκαλία, όπως θα δούμε πιο κάτω, η λεγομένη ηθική συνίσταται στην ασκητική, στις άλλες ομολογίες η ηθική έγινε εξωτερική, μια ηθικολογία. Έτσι, γίνεται λόγος για Χριστιανική ηθική. Η δυτική Χριστιανική μεταφυσική στηρίχθηκε στον Αριστοτέλη, που έκανε λόγο για αρετές, οπότε στην Δύση αναπτύχθηκε η Χριστιανική ηθική, εντελώς διαφορετικά από αυτό που υπάρχει στην Ορθόδοξη Εκκλησία, όπως την συναντάμε στην Αγία Γραφή και τα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας.

«Οι Φράγκοι θεολόγοι είχαν ακολουθήσει τόσο πολύ τον Αριστοτέλη, που η διδασκαλία τού Αριστοτέλη περί αρετών έγινε η ηθική τής Παπικής Εκκλησίας, και εν συνεχεία πολλών προτεσταντικών παραδόσεων. Δηλαδή καταργήθηκε η Ορθόδοξη ασκητική στους Φράγκους κι αντικαταστάθηκε από ηθικολογία, από ηθική. Οπότε, το έργο της θείας Χάριτος είναι συνεχώς να βοηθεί τον άνθρωπο να γίνει ενάρετος, να απόκτηση τις αρετές, όπως τις δίδασκαν οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι.

Γι’ αυτόν τον λόγο, ιδρύθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών η έδρα της δογματικής και τής ηθικής, ο ίδιος ο καθηγητής που δίδασκε δογματική ήταν υποχρεωμένος να διδάξει και την ηθική. Γιατί; Διότι ο Θωμάς ο Ακινάτης, ο οποίος είναι ο μεγαλύτερος δογματολόγος της δυτικής παραδόσεως όλων των αιώνων της φραγκιάς, διδάσκει μέσα στο Summa Theologica και την δογματική και την ηθική, και είναι ηθική, ηθικολογία που τώρα έχει αποκηρυχθεί από όλη την Ευρώπη. 

Κανένας σήμερα μοντέρνος άνθρωπος δεν μπορεί να παραδεχθεί αυτήν την ηθική κάποιου θεολόγου της Δύσεως ή φιλοσόφου. Γιατί; Διότι όλα τα θεμέλια της ηθικής έχουν γκρεμισθεί, γι’ αυτό υπάρχει και ο χιπισμός στην Ευρώπη και την Αμερική». Η ηθικολογία αυτή επηρέασε και τον δυτικό μοναχισμό, αλλά και όλη την Χριστιανική ζωή.

«Στην φραγκική παράδοση δεν μπορεί ποτέ να γίνει καλόγρια μια που διετέλεσε πόρνη, ας πούμε. Αυτό είναι μια περίεργη αταξία. Και, ίσως, θα έπρεπε κανείς να κάνει και μια διατριβή να δει και τα θεολογικά πλαίσια αυτής τής διαφοράς στην παράδοση μας.

Στην δυτική παράδοση υπάρχει πάρα πολλή ηθικολογία, διότι έχουν επηρεασθεί πολύ από τους αρχαίους Έλληνας φιλοσόφους, αφού οι κακοί δαίμονες της σχολαστικής θεολογίας είναι οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι. Και επειδή είχαν δελεασθεί απ’ αυτούς, γι’ αυτό και βρήκαν τον μπελά τους οι καημένοι οι Φράγκοι».

Φυσικά, και εδώ ισχύει ό,τι αναφέρθηκε προηγουμένως, ότι δηλαδή, αφού στην Δύση, κατά την διάρκεια του Διαφωτισμού, κατέρρευσε η μεταφυσική, ήταν επόμενο να κατάρρευσει και η ηθική που στηριζόταν στην μεταφυσική. «Στην φραγκική παράδοση η μεταφυσική απετέλεσε την σπονδυλική στήλη της γνώσεως τής αληθείας από το ένα μέρος, του νόμου και της ηθικής από το άλλο. Η ιδέα περί αληθείας, περί νόμου, περί ηθικής βασίστηκε στην μεταφυσική.

Οπότε, εφ’ όσον γκρεμίστηκε η μεταφυσική, άρχισε να γκρεμίζεται με τους φιλοσόφους του 18ου αιώνος και η Χριστιανική ηθική. Και ολοκληρώθηκε το γκρέμισμα με την εμφάνιση της θεωρίας της εξελίξεως του Δαρβίνου. Αλλά και με την νεωτέρα αστρονομία, κυρίως από τις αρχές αυτού του αιώνος, η μεταφυσική πλέον γκρεμίστηκε και δεν υπάρχει κανένας σοβαρός άνθρωπος να παραδέχεται την μεταφυσική».


Σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση της ηθικολογίας στην Δύση και της ηθικής διαδραμάτισαν οι απόψεις του ιερού Αυγουστίνου.

«Στην αυγουστίνεια παράδοση εμφανίσθηκε η αμαρτία υπό μία ηθική μορφή, ενώ στους Πατέρες της Εκκλησίας έχει μορφή αρρώστιας και εμφανίζεται η εξάλειψη της αμαρτίας με μορφή θεραπείας. Όποτε έχουμε αρρώστια και έχουμε θεραπεία».

Ο ιερός Αυγουστίνος δεν γνώριζε την Ορθόδοξη ασκητική παράδοση, όπως εκφράζεται από την νηπτική θεολογία των Πατέρων της Εκκλησίας. «Ο Αυγουστίνος δεν έχει ιδέα περί νοεράς προσευχής, καρδίας, νοός κλπ, και έχει μια ηθική αντίληψη περί του ανθρώπου, αλλά με διαφοροποίηση ότι ο άνθρωπος για να κάνει καλά έργα, δεν μπορεί χωρίς την Χάρη του Θεού. Δηλαδή, μια παραλλαγή της πατερικής διδασκαλίας: 

Ο άνθρωπος μόνον όταν έχει νοερά ευχή και γίνει ναός του Αγίου Πνεύματος μπορεί να κάνει τα έργα σωστά, διότι έχει αγάπη, η οποία ου ζητεί τα εαυτής και εξελίσσεται στην ανιδιοτελή αγάπη και, επομένως, κάνει σωστά τα έργα του. Γι’ αυτό και τα έργα του Φαρισαίου είναι απαράδεκτα στον Θεό, διότι είναι ηθικά έργα. Δεν είναι έργα που προέρχονται από την ανιδιοτέλεια».

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν υπάρχει Χριστιανική ηθική, όπως την συναντάμε στην δυτική θεολογία. Οι Πατέρες της Εκκλησίας ήταν πνευματικοί ιατροί, που θεράπευαν τους ανθρώπους. Στα συγγράμματά τους συναντάμε μια ιατρική προοπτική.

«Οι Πνευματικοί Πατέρες είναι γιατροί, δεν είναι ηθικοπατέρες, δεν είναι για να φυλάξουν την ηθική των ανθρώπων εκ μέρους του Ελληνικού Κράτους, για να έχουμε καλύτερους Έλληνας. Δεν είναι αυτός ο σκοπός της Ορθοδόξου πνευματικής ζωής.

Γι’ αυτό και τονίζω στους φοιτητές ότι δεν υπάρχει Ορθόδοξη ηθική, δεν υπάρχει για μας Χριστιανική ηθική. Το γεγονός ότι ιδρύσαμε έδρες Χριστιανικής ηθικής, είναι μία απόδειξη πόσο μακριά φύγαμε από την Ορθοδοξία».

Σε κάποια Ιστορική φάση μεταφέρθηκε και στην Ελλάδα η Χριστιανική δυτική ηθική, η οποία αντικατέστησε την Ορθόδοξη ασκητική. Αυτή η εκκοσμικευμένη ηθική διδασκόταν παλαιότερα στις Θεολογικές Σχολές.

«Με την νεοελληνική θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών που τα ξέρανε οι καθηγητές αυτοί που σπουδάσανε στη Ρωσία, Γερμανία -αυτοί ήσαν οι πλέον μορφωμένοι θεολόγοι, ξέρανε καλύτερα απ’ αυτούς τους αγράμματους- και από την έδρα τους τι μας δίδαξαν; Χριστιανική ηθική και μια θεολογία χωρίς κάθαρση, φωτισμό και θέωση. Και αντικατέστησαν την κάθαρση, φωτισμό, θέωση με τι; Η κάθαρση έγινε απαλλαγή από ηθικά παραπτώματα, από ηθικής απόψεως».

«Με την ίδρυση του Ελληνικού κράτους, με τον πόλεμο εναντίον των Μοναστηριών και των μοναχών, του μοναχισμού γενικά, εισήχθηκε για πρώτη φορά στην Ορθόδοξη θεολογία ένα μάθημα που λέγεται Χριστιανική ηθική. Δεν υπάρχει Χριστιανική ηθική. 

Στην Ορθόδοξη θεολογία υπάρχει ασκητική, που είναι θεραπευτική. Δεν είναι ηθική, με την έννοια της φιλοσοφικής ηθικής, που δέσποζε τόσους αιώνες στους Φράγκους και μετά και στους Ρώσους. Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα· είσαι καλός ή κακός, εάν είσαι καλό παιδί θα πας στον Παράδεισο, άμα είσαι κακό παιδί θα πας στην Κόλαση. Δεν υπάρχει τέτοιος προσανατολισμός στους Πατέρες της Εκκλησίας. Αλλά τι υπάρχει; 

Υπάρχει η ασκητική, η οποία είναι η θεραπευτική, για να θεραπευθεί η νοερά ενέργεια του ανθρώπου, να διακριθεί από την λογική του ενέργεια, να λειτουργήσει μέσα στον άνθρωπο μία ενέργεια, η οποία έχει μείνει ανενέργητος ή ασχολείται με ενέργειες οι οποίες δεν αρμόζουν στον προορισμό του ανθρώπου»...

Για την Ορθοδοξία η ηθική είναι ανύπαρκτη.
† πρωτοπρ. πατήρ Ιωάννης Ρωμανίδης

Από το βιβλίο του μητροπολίτου Ναυπάκτου Ιεροθέου Βλάχου
"Εμπειρική Δογματική τής Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας 
κατά τις προφορικές παραδόσεις 
του π. Ιωάννου Ρωμανίδη" 
Τόμος Α'

Η ορθόδοξη τοποθέτηση για τους πολιτικούς και τα κόμματα. ~ άγιος Παΐσιος ο αγιορείτης

Ὁ άγιος Παΐσιος γιά τίς ἐκλογές καί τά κόμματα. 

«Οι καιροί είναι δύσκολοι αλλά δεν το καταλαβαίνομε. 
Κοιμόμαστε με τα τσαρούχια». 

Λίγο πρίν τίς ἐκλογές εἶχαν πάει μερικοί ἐπισκέπτες στό Γέροντα μέ σκοπό νά τόν ρωτήσουν τί γνώμη εἶχε καί ποιόν, κατά τή γνώμη του, ἔπρεπε νά ψηφίσουν. Κι ἐκεῖνος ἀπάντησε:

-Κοιτάξτε βρέ παιδιά! Ποιος εἶναι πιό κοντά στήν Ἐκκλησία, ποιος ἀγωνίζεται γι’ αὐτήν καί γιά τήν πατρίδα καί ποιος ἔχει ζωή σύμφωνη μ΄αὐτά ποῦ λέει; Ὅποιον βλέπετε πώς εἶναι πιό καλός καί πιό κοντά στήν Ἐκκλησία, αὐτόν νά ψηφίζετε. Δέ λέω νά ψηφίζετε κόμματα, ὅπως αὐτά πού βγαίνουν καί λέγονται Χριστιανοδημοκρατικά κ.λ.π., γιατί εἶναι λάθος. Δέν πρέπει νά κομματιαζόμαστε. Ἐμεῖς πρέπει νά ἀγαποῦμε πρῶτα τήν Ἐκκλησία μας καί μετά τήν πατρίδα μας καί νά ψηφίζουμε αὐτούς πού βλέπουμε νά ἀγωνίζονται γι’ αὐτά τά δύο. 

Βλέπετε, ὁ Μακρυγιάννης κι ὅλοι οἱ μεγάλοι ἥρωες γί αὐτά τά δύο ἀγωνίστηκαν κι ἔχυσαν τό αἷμα τους. Πρῶτα ὑπέρ πίστεως καί μετά ὑπέρ πατρίδος. Γι’ αὐτό καί ‘μεις, σήμερα, πρέπει νά τούς εἴμαστε εὐγνώμονες, πού εἴμαστε ἐλεύθεροι καί ὄχι δοῦλοι τῶν Τούρκων καί νά προσπαθοῦμε τέτοιοι Ἕλληνες νά βγαίνουν στήν ἐξουσία, πού νά χύνουν τό αἷμα τούς πρῶτα ὑπέρ τῆς πίστεως καί μετά ὑπέρ τῆς πατρίδος. 

Σήμερα δυστυχῶς βάλαμε μέσα στή Βουλή ἀνθρώπους νά μᾶς διοικοῦν τῶν ὁποίων τό ἱστορικό εἶναι πολύ ἐπιβαρημένο... 

Ἀπό τό βιβλίο τοῦ Ἱερομόναχου Χριστόδουλου Ἁγιορείτου 
“Ὁ γέρων Παΐσιος”


Όταν πλησίαζε ο καιρός για τις εθνικές εκλογές, πολλοί προσκυνητές ερχόντουσαν και ρωτούσαν τον άγιο ποια ήταν η γνώμη του και ποιόν εκείνος θεωρούσε άξιο, για να ψηφίσουν. Ο άγιος έλεγε: - Να ψηφίσετε όποιον βλέπετε ότι είναι ο καλύτερος, όποιον αγαπά τον Θεό και την πατρίδα μας, αυτόν να ψηφίσετε. Τότε εκείνοι, επί μονίμου βάσεως του απαντούσαν: - Γέροντα, όλοι το ίδιο είναι.

Κι εκείνος τους έλεγε: - Βρε παιδιά, κοιτάξτε εδώ πέρα: όλες οι ελιές ίδιες είναι και όλες έχουν δάκο, όμως άλλες έχουν εκατό τοις εκατό, ενώ άλλες πενήντα τοις εκατό. Εμείς, λοιπόν, εφόσον έχουμε ανάγκη από ελιές, πρέπει να κοιτάξουμε ποιες έχουν το λιγότερο δάκο, γιατί διαφορετικά δε γίνεται.

Και πάντα πρέπει να ψηφίζουμε με δύο κριτήρια: α) με το πόσο αγαπά ο υποψήφιος το Θεό και είναι συνειδητό μέλος της Εκκλησίας και β) με το πόσο αγαπά την πατρίδα και αποβλέπει στο γενικό καλό του τόπου κι όχι στο δικό του συμφέρον. Εάν κάποιος χρησιμοποιήσει κάποιο άλλο κριτήριο, εκτός από αυτά τα δύο, τότε κινείται ιδιοτελώς, και δεν είναι αυτό που κάνει χριστιανικό. Αργότερα θα επιτρέψει η Θεία Δικαιοσύνη να το πληρώσει...

Από βιβλίο Αγιορείτου Ιεροµονάχου: «Ο Γέρων Παϊσιος» 
(Εκδόσεις «ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ» 1994)


- Γέροντα, τώρα ποῦ πέρασε ἀπὸ ἐδῶ ὁ κίνδυνος, θὰ συνεχίσουμε νὰ προσευχώμαστε γι’ αὐτὸ τὸ θέμα;

– Μήπως ὑπάρχει τόπος χωρὶς πόλεμο; Τί θὰ πῆ “ἐδῶ” καὶ “ἐκεῖ”; Καὶ ἐκεῖ ποὺ τώρα ἔχουν πόλεμο ἀδελφοί μας εἶναι. Ἀπὸ τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὕα δὲν εἴμαστε ὅλοι οἱ ἄνθρωποι; Μοιράστηκε ὅμως ἡ οἰκογένειά μας, ἄλλοι εἶναι ἐδῶ, ἄλλοι ἐκεῖ. Μὲ τοὺς Ὀρθοδόξους εἴμαστε ἀδελφοὶ καὶ κατὰ σάρκα καὶ κατὰ πνεῦμα, ἐνῶ μὲ τοὺς ἄλλους εἴμαστε ἀδελφοὶ μόνον κατὰ σάρκα. Ἑπομένως, γιὰ ἕναν λόγο παραπᾶν, πρέπει νὰ προσευχόμαστε μὲ περισσότερο πόνο γι’ αὐτούς, γιατί αὐτοὶ εἶναι πιὸ ταλαίπωροι.

- Γέροντα, αὐτὸ τὸ διάστημα ποὺ τὰ πράγματα εἶναι δύσκολα γιὰ τὴν Ἑλλάδα, κάνω πολὺ κομποσχοίνι, ἀλλὰ σκέφτομαι καὶ ὅτι ἡ σωτηρία τῆς Ἑλλάδας δὲν κρέμεται ἀπὸ τὸ κομποσχοίνι μου.

- Δὲν εἶναι ὅτι ἡ σωτηρία τῆς Ἑλλάδας κρεμάστηκε ἀπὸ τὸ κομποσχοίνι σου, ἀλλὰ τὸ νὰ σκέφτεσαι συνέχεια τὴν δυσκολία ποὺ περνάει ἡ Ἑλλάδα, σημαίνει ὅτι πονᾶς τὴν πατρίδα καὶ ζητᾶς τὴν ἐπέμβαση τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος εἶναι ὁ μόνος ποὺ μπορεῖ νὰ βοηθήσει. Νὰ προσεύχεσθε νὰ ἀναδείξει ὁ Θεὸς πνευματικοὺς ἀνθρώπους, Μακκαβαίους, γιατί ὑπάρχει μεγάλη ἀνάγκη. 

Ἦρθε ὁ καιρὸς νὰ πολεμήση τὸ καλὸ μὲ τὸ κακό, γιατί τὴν παρανομία τὴν ἔχουν κάνει νόμο καὶ τὴν ἁμαρτία μόδα. Ὅταν ὅμως δεῖτε συμφορὲς στὴν Ἑλλάδα, τὸ κράτος νὰ βγάζει παλαβοὺς νόμους καὶ νὰ ὑπάρχει γενικὴ ἀστάθεια, μὴ φοβηθῆτε, θὰ βοηθήσει ὁ Θεός.

-Ἔτσι ὅπως τὰ λέτε, Γέροντα, πρέπει νὰ τὰ ἀφήσουμε ὅλα καὶ νὰ δώσουμε τὶς δυνάμεις μας στὴν προσευχή.

- Μά, χωράει συζήτηση γι’ αὐτό τό πράγμα; Ὅλος ὁ κόσμος βράζει σάν σέ καζάνι. Ἡ Ἐκκλησία, ἡ πολιτεία, ὅλα τά ἔθνη εἶναι ἄνω-κάτω! Καί τί ἐξέλιξη θά ἔχουμε κανείς δέν τό ξέρει. Ὁ Θεός νά βάλει τό χέρι του! […] Ὅσο μπορεῖτε, νά εὔχεσθε ταπεινά γιά τόν κόσμο πού ἔδωσε πολλά δικαιώματα στόν πονηρό καί ταλαιπωρεῖται...

Aπό το βιβλίο: «Λόγοι Γέροντος Παισίου, τόμος ΣΤ, 
περί προσευχής» (σ.31-32) – Ιεράς Μονής Ευαγγελιστού Ιωάννου, 
Θεολόγου Σουρωτής Θεσσαλονίκης


Στα θέματα της Πατρίδος δεν ήθελε οι Χριστιανοί να είναι αδιάφοροι. Πολύ λυπόταν που έβλεπε πνευματικούς ανθρώπους να επιζητούν να βολευτούν οι ίδιοι και να μην ενδιαφέρονται για την Πατρίδα. Ο καημός του και η απορία του ήταν πως οι υπεύθυνοι δεν αντιλαμβάνονται που οδηγούμαστε. Ο ίδιος από παλαιά διέβλεπε την σημερινή κατάσταση και ανησυχούσε. 

Λυπόταν για την πνευματική κατάπτωση των πολιτών. Μιλούσε αυστηρά γι΄ αυτούς που ψήφιζαν αντιχριστιανικούς νόμους. Λυπήθηκε για την αλλαγή της γλώσσας και είπε: «Η επόμενη γενεά θα φέρει Γερμανούς να μας μάθουν την γλώσσα μας, και τα παιδιά μας θα μας φτύνουν». 

Έγραφε σε επιστολή του: «Αυτοί που κατάργησαν τα Αρχαία πάλι θα τα ξαναφέρουν». Δημοσίευσε ένα σύντομο κείμενο υποστηρίζοντας τον αγνότατο πατριώτη και ευλαβέστατο ήρωα Μακρυγιάννη από τις εναντίον του άδικες και ψευδείς κατηγορίες. 

Ἔτσι ἀπὸ μερικὰ παλληκάρια κρατήθηκε τὸ Ἔθνος! Ὅσοι πεθαίνουν παλληκαρίσια, δὲν πεθαίνουν. Ἂν δὲν ὑπάρχει ἡρωισμός, δὲν γίνεται τίποτα. Καὶ νὰ ξέρετε ὁ πιστὸς εἶναι καὶ γενναῖος. Ὁ Μακρυγιάννης ὁ καημένος τί τράβηξε! Καὶ σὲ τί χρόνια! 

– «Κάπνισαν τὰ μάτια μου», λέει κάπου Γέροντα. 

– Ναὶ κάπνισαν τὰ μάτια του. Ἀπὸ τὴν ἔνταση καὶ τὴν ἀγωνία ποὺ εἶχε, ἦταν σὰν νὰ ἔβγαζαν ὑδρατμοὺς τὰ μάτια του. Βρέθηκε σ’ ἐκείνη τὴν κατάσταση καὶ ἀπὸ πόνο καὶ ἀγάπη θυσιαζόταν συνέχεια. Δὲν σκέφθηκε, δὲν ὑπολόγισε ποτὲ τὸν ἑαυτό του. Δὲν φοβήθηκε μὴν τὸν σκοτώσουν, ὅταν ἀγωνιζόταν γιὰ τὴν Πατρίδα. 

Ὁ Μακρυγιάννης ζοῦσε πνευματικὲς καταστάσεις. Ἀν γινόταν καλόγερος, πιστεύω ὅτι ἀπὸ τὸν Ἅγιο Ἀντώνιο δὲ θὰ εἶχε μεγάλη διαφορά. Τρεῖς χιλιάδες μετάνοιες ἔκανε καὶ εἶχε καὶ τραύματα καὶ πληγές. Ἄνοιγαν οἱ πληγές του, ἔβγαιναν τὰ ἔντερά του, ὅταν ἔκανε μετάνοιες, καὶ τὰ ἔβαζε…μέσα. Τρεῖς δικές μου μετάνοιες κάνουν μία δική του. Ἔβρεχε τὸ πάτωμα μὲ τὰ δάκρυά του. Ἐμεῖς, ἂν ἤμασταν στὴ θέση του, θὰ πηγαίναμε στὸ νοσοκομεῖο νὰ μᾶς ὑπηρετοῦν… 

Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο: Γέροντος Παϊσίου Λόγοι Β΄, 
«Πνευματικὴ Ἀφύπνιση» ,σ. 205-206, Ιεράς Μονής Ευαγγελιστού Ιωάννου, 
Θεολόγου Σουρωτής Θεσσαλονίκης


Κάποιος Πρωθυπουργός, του οποίου κατέκρινε δημοσίως ενέργειες επιζήμιες για το Έθνος και την Εκκλησία, ζήτησε να τον συνάντηση στην Σουρωτή. Ο άγιος απάντησε: «Ας έρθη, θα του τα ψάλω και μπροστά του». Είχε το ψυχικό σθένος αυτός ο πτωχός καλυβίτης να υψώνη την φωνή του άφοβα μπροστά στους ισχυρούς της ημέρας.

Όταν κάποιος πρόεδρος της Δημοκρατίας επισκέφθηκε το Άγιον Όρος, ο άγιος συνέστησε στα μοναστήρια να μην τον δεχθούν, γιατί είχε υπογράψει τον νόμο περί των αμβλώσεων. Από υπουργό που θέλησε να βοηθήσει γνωστό του Μοναστήρι δεν δέχθηκε τίποτε, γιατί ανήκε σε κόμμα που είχε υπογράψει αντιχριστιανικούς νόμους. Ο άγιος ήταν άνθρωπος της ειρήνης και της ενότητος. Δεν ανήκε σε κανένα κόμμα. Ήταν υπεράνω κομμάτων.

Απέρριπτε άθεα πολιτικά κόμματα και πολιτικούς που είχαν σχέση με την Μασωνία, για την αθεΐα τους και την πολεμική τους προς την Εκκλησία. Έλεγε: «Τι να το κάνω το «δεξί» ή το «αριστερό» χέρι, αν δεν κάνει σταυρό;», απορρίπτοντας έτσι τους άθεους πολιτικούς ανεξάρτητα από την πολιτική τους τοποθέτηση. Κάποια κόμματα, γνωρίζοντας την επιρροή του στον λαό, ζήτησαν να τον προσεταιρισθούν χάριν ψηφοθηρίας, αλλά ματαίως.

Τον επισκέπτονταν πολιτικά πρόσωπα, βουλευτές, υπουργοί, γερουσιαστές από τις Η.Π.Α. και ο βασιλιάς Κωνσταντίνος του έστελνε κάρτες. Από κανέναν όμως δεν ζήτησε τίποτε για τον εαυτό του ή για γνωστά του μοναστήρια. Μόνο ζητούσε να ενεργούν για το καλό της Πατρίδος και της Εκκλησίας.

Ακόμη βοήθησε πολλούς κρατικούς υπαλλήλους με τις συμβουλές του να είναι τίμιοι και ευσυνείδητοι στην εργασία τους. Γενικώς συμβούλευε όλους να έχουν σεβασμό και αγάπη προς την Πατρίδα, να ενεργούν για το κοινό καλό ευσυνείδητα και να μην παρασύρονται από το γενικό πνεύμα της αδιαφορίας, της ισοπεδώσεως των πάντων, του βολέματος και της καταχρήσεως. 

Παρακινούσε, λέγοντας: «Να κάνουμε προσευχή ο Θεός να φωτίζει τους υπευθύνους που έχουν θέσεις μεγάλες στην Πολιτεία». Όταν υπήρχε ένταση στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις, έλεγε: «Πολλά σύννεφα μαζεύτηκαν. Αν μπορέσουμε να τα διώξουμε» (με την προσευχή).

Σε παρόμοια περίπτωση έκανε Θεία Λειτουργία στο Καλύβι του. Στους Μακαρισμούς δεν έψαλλε ο,τι προέβλεπε το τυπικό, αλλά από τον κανόνα του οσίου Νικολάου του Κατασκεπηνού, γιατί ήταν κατάλληλο για την περίπτωση αυτή: «Αθέων Αγαρηνών τα βέλη σύντριψον Δέσποινα, και πάσαν επιβουλήν δαιμόνων ματαίωσον, λαόν χριστεπώνυμον σκέπων και φυλάττων, ίνα πόθω σε δοξάζωμεν».

Βίος Γέροντος Παϊσίου του Αγιορείτου
† Ιερομονάχου Ισαάκ



Κάποιους εκ των ψαλμών που χρησιμοποιούσαν τόσο ο Γέροντας Παΐσιος , όσο και ο Άγιος Αρσένιος και οι οποίοι αναφέρονται στην πολιτική κατάσταση και στους άρχοντες του τόπου:

ΨΑΛΜΟΣ 51ος (Τί ἐγκαυχᾷ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός...) Για να μετανοήσουν οι σκληρόκαρδοι άρχοντες και να γίνουν ευσπλαχνικοί, για να μη βασανίζουν τον λαό.

ΨΑΛΜΟΣ 93ος (Θεὸς ἐκδικήσεων Κύριος...) Για να φωτίσει ο Θεός τους άτακτους ανθρώπους, που δημιουργούν θέματα στο έθνος και αναστατώνουν τον λαό και τον ταλαιπωρούν με ακαταστασίες και φαγωμάρες.

ΨΑΛΜΟΣ 110ος (Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε… ἐν βουλῇ εὐθέων...) Για να μετανοήσουν οι άδικοι κριτές και να κρίνουν δίκαια τον λαό του Θεού.

Σύνθεση και επεξεργασία κειμένων Λαμπρινή Παπαποστόλου

Δευτέρα, 4 Μαρτίου 2019

Σ' αγαπώ, γιατί μου μοιάζεις... ~ Όσιος γέροντας Εφραίμ Κατουνακιώτης


Σ΄αγαπώ, γιατί μου μοιάζεις..

Ο παπα-Εφραίμ Κατουνακιώτης έλεγε στον πατέρα Ευάγγελο Παπανικολάου, και πριν και μετά την χειροτονία του πατρός Ευαγγέλου:

«Η δουλειά του παπά είναι να διαβάζει ονόματα, χιλιάδες ονόματα, ειδικά των κεκοιμημένων. Οι ζωντανοί όλο και κάποιον θα βρουν να του πουν τον πόνο τους, όλο και κάποιος θα τους στηρίξει έστω λίγο. Στην άλλη ζωή όλοι είναι εν μετανοία, αλλά δεν μπορούν οι ίδιοι να κάνουν τίποτα. Δουλειά του παπά, είναι να μνημονεύει ονόματα κεκοιμημένων στην Προσκομιδή».

«Μια φορά», έλεγε ο παπά-Εφραίμ, «κοιμήθηκε ένα καλογέρι μου. Είδα κατόπιν ότι το καλογέρι δεν είχε πάει σε καλό μέρος… Έκανα λοιπόν μεγάλη προσευχή για την ψυχή του καλογεριού μου.

Το βράδυ εμφανίζεται ο Χριστός και μου λέει:

«Σταμάτα να προσεύχεσαι για το καλογέρι σου, γιατί αυτός έχει τελειώσει».

Ο παπα-Εφραίμ, τίποτα. Συνέχιζε ακάθεκτος τις προσευχές και τα κομποσχοίνια και τη μνημόνευση του καλογεριού του στην Προσκομιδή.

Του εμφανίζεται ξανά ο Χριστός μας και του λέει:

«Σε παρακαλώ, σταμάτα να τον μνημονεύεις. Αυτός δεν θα αλλάξει μέρος».

Ο παπα-Εφραίμ συνέχιζε την προσευχή για το καλογέρι, του οποίου η ψυχή δεν είχε πάει στον Παράδεισο. Έρχεται ο Χριστός μας για τρίτη φορά στον παπα-Εφραίμ και του λέει:

«Σ΄αγαπώ, γιατί μου μοιάζεις! Το καλογέρι σου δεν αξίζει ό,τι ζητάς, αλλά θα γίνει, επειδή μου μοιάζεις!».

Σ΄αγαπώ, γιατί μου μοιάζεις..
Από ομιλία του πατρός Ευαγγέλου Παπανικολάου για τον 
όσιο γέροντα Εφραίμ Κατουνακιώτη. 



Τούτο το χαρτί με τις ψυχές...

Τούτο το χαρτί με τις ψυχές...

Κι είναι ώρες-ώρες τόσο βαρύ τούτο το χαρτί με τις ψυχές. Όλοι οι πόνοι, οι καημοί, τα δάκρυα, τα λάθη και τα πάθη. Το κρατάς προσεχτικά να μην σου πέσει κάτω κι όταν πέσει το σταυρώνεις, το φιλάς όπως τις εικόνες. Γιατί πάνω του είναι γραμμένες οι έμψυχες "εικόνες" του Θεού του Ζώντος....

Κανείς δεν πεθαίνει, απλά δεν ξαναβλέπεται με τα μάτια του σώματος. Εμάς μας μάθανε οι Απόστολοι απαρχής του κόσμου να αγαπάμε και να πιστεύουμε στα αόρατα. Εμάς μας νανούρισαν τα χάδια των παππούδων, των ηρώων μας, των Αγίων μας μέσα από τα σταυροκοπήματα και τις προσευχές...

Όλοι μας ολοζώντανοι ενώπιον του Θεού. Κανείς δεν πεθαίνει. Παραστεκόμαστε ενώπιον Του με άλλη μορφή, μα ολοζώντανοι. Αποστολή της επίγειας ζωής σου να συμμετέχεις στον βουβό πόνο της ανθρωπότητας, που ψάχνει τον Θεό και δεν Τον βρίσκει. Κοιτάξου στον καθρέφτη και δες Τον. Παιδί Του, πνοή Του, πλάσμα Του. Πού ψάχνεις να τον βρεις;... 
Μέσα σου είναι...

Τούτο το χαρτί με τις ψυχές.


Σάββατο, 2 Μαρτίου 2019

Ἡ «θρησκευτική ἐλευθερία» τῶν αἱρέσεων καί ἡ ἐν Χριστῷ πνευματική ἐλευθερία.

Ἡ «θρησκευτικὴ ἐλευθερία» τῶν αἱρέσεων καί 
ἡ ἐν Χριστῷ πνευματικὴ ἐλευθερία. 
Πρωτοπρ. Ιωάννης Φωτόπουλος

Ἂς εἶναι αἰωνία καὶ μακαρία ἡ μνήμη τοῦ πατρὸς Ἀντωνίου Ἀλεβιζοπούλου,
ὁ ὁποῖος ἀγωνίστηκε ἐνάντια στὴ δράση τῶν ὁμάδων αὐτῶν...

Ἡ «θρησκευτικὴ ἐλευθερία» τῶν αἱρέσεων.
Ιστορική αναδρομή.

Ἡ «θρησκευτικὴ ἐλευθερία» τῶν αἱρέσεων τῶν σεκτῶν δὲν κομίζει τὴν οἰκουμενικότητα, ἀλλὰ τὴν ἀποσύνθεση τῶν κοινωνιῶν. Ἐκτός της βιαίας ἐκριζώσεως τῆς εἰδωλολατρίας δὲν εἶναι σαφὲς, ἂν ὁ συγγραφεὺς μιλώντας γιὰ τὴ στέρηση τῆς θρησκευτικῆς ἐλευθερίας μέσα στὰ ὅρια τῆς ὀρθοδόξου αὐτοκρατορίας τῶν Ρωμαίων ἐννοεῖ καὶ τὴ θρησκευτικὴ ἐλευθερία τῶν αἱρετικῶν.

Ὅλες τὶς αἱρέσεις, τῶν Μανιχαίων καὶ Ἀρειανῶν, Νεστοριανῶν καὶ Μονοφυσιτῶν, Εἰκονομάχων Παπικῶν καὶ Βαρλαμιτῶν ὡς ἀποκομμένες ἀπὸ τὴν καθολική, τὴν Ὀρθόδοξη, Ἐκκλησία οἱ Ὀρθόδοξοι αὐτοκράτορες τὶς ἀντιμετώπισαν ἐχθρικά. Γιατί αὐτές, ἔχοντας τὸ σπέρμα τῆς ὑπερηφανίας καὶ τῆς πλάνης, στερημένες τῆς Χάριτος λειτουργοῦσαν διασπαστικὰ καὶ καταλυτικὰ γιὰ τὴν ἑνότητα τῆς αὐτοκρατορίας.

Οἱ ὀρθόδοξοι βασιλεῖς ἀπὸ τὴ μία βίωναν τὴν Ὀρθόδοξη καθολικότητα, τὴν ὀντολογικὴ ἑνότητα ποὺ προσέφερε ἡ Ὀρθοδοξία κι ἀπὸ τὴν ἄλλη ἔβλεπαν μὲ τί καταστροφικὸ καὶ ὕπουλο τρόπο δροῦσαν οἱ αἱρέσεις. Γιὰ παράδειγμα τμήματα τῆς αὐτοκρατορίας ποὺ κυριαρχοῦσε ὁ Μονοφυσιτισμὸς εὔκολα ὑπέκυψαν στὸ Ἰσλὰμ ἐκδικούμενα τὴν καταδίκη της πλάνης τους ἀπὸ τὴν Δ' Οἰκουμενικὴ Σύνοδο, ἐνῶ τὸν 14ο αἰώνα ὁ Βαρλαὰμ καὶ τὸν 15ο αἰώνα ὁ Βησσαρίων Νικαίας γίνονται ἀπὸ «ὀρθόδοξοι», παπικοὶ καρδινάλιοι.

Γὶ' αὐτὸ οἱ αὐτοκράτορες λάμβαναν μέτρα, ὥστε νὰ μὴν αὐξάνεται ἡ ἐπιρροὴ καὶ περιουσία τῶν αἱρετικῶν. Δὲν ἐπέτρεπαν σὲ ὀρθοδόξους ἢ αἱρετικοὺς γονεῖς νὰ ἀφήνουν κληρονόμους ὅσα παιδιά τους, ἢ συγγενεῖς τους ἄνηκαν σὲ αἱρέσεις. Στὴ θέση τοὺς ἐκαλοῦντο νὰ κληρονομήσουν μόνο ὀρθόδοξα παιδιὰ ἢ συγγενεῖς. Κι ἂν αἱρετικοὶ δὲν εἶχαν καθόλου ὀρθοδόξους κληρονόμους, ἡ περιουσία τοὺς περιερχόταν στὸ κράτος. (121)

Ἔτσι οἱ αἱρετικοὶ δὲν μποροῦσαν μέσω κληρονομιῶν νὰ ἑνώνουν τὶς περιουσίες τους καὶ νὰ γίνονται ἐπικίνδυνοι. Βλέποντας σήμερα τὴν σὲ παγκόσμιο ἐπίπεδο ἐπικινδυνότητα τῶν νεοφανῶν αἱρέσεων, τῶν «σεκτῶν», ὀφειλομένη σὲ μεγάλο βαθμὸ στὴν τεράστια περιουσία τους, ἀντιλαμβανόμεθα πόσο ὑπεύθυνη ἦταν ἡ πολιτικὴ τῶν αὐτοκρατόρων. 

Εἶναι ἐπίσης γνωστὴ σὲ ὅλους ἡ καταλυτικὴ γιὰ τὶς χριστιανικὲς ρίζες τῆς Εὐρώπης δράση τῶν λεγομένων σεκτῶν, τῶν cults ἢ ἐπὶ τὸ ἑλληνικὸ τῶν καταστροφικῶν λατρειῶν. Αὐτὲς οἱ παραθρησκευτικὲς ὁμάδες βρῆκαν κατάλληλο ἔδαφος γιὰ τὴν ἐξάπλωσή τους, ἐξ αἰτίας τῆς νεκρῆς εὐσέβειας τῆς αἱρετικῆς Δύσεως καὶ τῆς καλλιέργειας τοῦ κλίματος θρησκευτικῆς ἀνοχῆς. 

Ἡ δαιμονικὴ δράση τῶν ὁμάδων αὐτῶν ἀγγίζει τὴν προσωπικότητα, τὴν ὁποία ἀκυρώνει καὶ καταστρέφει μὲ τὴν τυφλὴ ὑπακοὴ τῶν ὀπαδῶν κάθε κινήσεως στὸν γκουρού, μὲ τὶς μεθόδους διαλογισμοῦ καὶ πλύσεως ἐγκεφάλου. Ἀγγίζει τὴν περιουσία τῶν μελῶν, τὰ ὁποία προσφέρουν τὰ πάντα στὸ «δάσκαλο». 

Ἀγγίζει τὴν οἰκογένεια τῶν ὀπαδῶν, ἀφοῦ ὁ γκουροὺ εἴτε ἀποκόπτει κάθε ὀπαδὸ ἀπὸ τὴν οἰκογένειά του ἡ ὅταν τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας ἔχουν ἀκολουθήσει τὴν αἱρετικὴ ὁμάδα, γίνονται παιχνίδι στὰ χέρια τοῦ γκουροὺ καὶ ὑποχείριά του ἀκόμη καὶ στὶς σεξουαλικές του ὀρέξεις.

Τρώνε οι φτωχοί και χορταίνουν οι κεκοιμημένοι...

Οι κεκοιμημένοι συγγενείς μας ωφελούνται από τις ελεημοσύνες μας.

Κάποιος κτυπάει τήν πόρτα της. Βγαίνει νά δῆ. Ἄ, ἡ κυρά Μαρία! Eἶναι μία ἀπ᾽ τίς γιαγιάδες πού ζητιανεύουν.

—Κόπιασε μέσα, κυρά-Μαρία, κάθησε.

Ἡ γυναίκα κάθησε στόν πάγκο.

—Νά σοῦ ψήσω ἕνα καφέ, μά τί καφέ! Ἀπό καβουρδισμένα καί ἀλεσμένα κουκούτσια χαρουπιοῦ. Ἔχει καί λιγουλάκι ἀληθινό μέσα.

Σέ λίγο ὁ παράξενος καφές εἶναι ἕτοιμος. Ἔχει καί λίγες ἐλίτσες καί παξιμάδια ἀπό κουραμάνα. Ἡ γυναίκα ἤπιε τόν καφέ καί ἔφαγε μέ ὅρεξι. Εἶπε χίλια “φχαριστῶ” καί ἔφυγε. 

Ἡ Πελαγία βάλθηκε νά κάνη τίς δουλειές τοῦ σπιτιοῦ. Τό μεσημέρι ἔνιωσε κουρασμένη καί ξάπλωσε. Τά βλέφαρα βάρυναν καί ἀποκοιμήθηκε. Στόν ὕπνο της εἶδε ὅτι εἶχε βγεῖ ἔξω καί συνάντησε κάπου τό μακαρίτη τόν ἄνδρα της.

—Ποῦ πᾶς, Μανώλη μου; Δέν θά ᾽ρθης στό σπίτι νά φᾶς;

—Ὄχι, γυναίκα, εἶμαι χορτάτος. Πέρασα ἀπ᾽ τό σπίτι, ἤπια τόν καφέ ἀπό κουκουτσάλευρο καί ἔφαγα τό παξιμάδι μέ τίς ἐλιές. Εἶμαι πλήρης!... (...)

Κάτι παρόμοιο ἔγινε καί ἄλλη φορά.

Εἶναι περασμένες τρεῖς τό μεσημέρι. Ἡ Ἀθηνά κοιμᾶται στό ντιβάνι τοῦ μεσαίου δωματίου. Στόν ὕπνο της εἶδε τήν πεθαμένη ἀδελφή της, τήν Ἀντιγόνη.

—Ἀθήνα, τί ὡραῖο πού εἶναι τό σπανακόρυζο, πού μαγείρεψε ἡ μαμά! Μοῦ σέρβιρε ἕνα βάθυ πιάτο. Ἔφαγα καί φχαριστήθηκα.

Πετάχτηκε ἀπ᾽ τό κρεββάτι ἡ Ἀθηνά καί ἔτρεξε ἀμέσως νά πῆ τό ὄνειρο στή μάνα της. Ἀνοίγει τήν πόρτα τοῦ διπλανοῦ δωματίου καί τά ᾽χασε! 

Μία ζητιάνα καθισμένη στόν πάγκο εἶχε μπροστά της ἕνα βαθύ πιάτο σπανακόρυζο, πού μόλις ἄδειαζε!...

Τρώνε οι φτωχοί και χορταίνουν οι κεκοιμημένοι...
Οι κεκοιμημένοι συγγενείς μας ωφελούνται 
από τις ελεημοσύνες μας.



Τετάρτη, 27 Φεβρουαρίου 2019

Ναυπάκτου Ιερόθεος: Ἀναχωρητές καί κόσμος.



Ἀναχωρητές καί κόσμος.
Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου κ. Ἱεροθέου

1. Ἐρώτηση: Σεβασμιώτατε, ἔχετε φροντίσει ἤδη ἀπό τά νεανικά σας χρόνια νά γνωρίζετε ἀναχωρητές, νά πάρετε ἀπό αὐτούς ἐποικοδομητικό λόγο. Τί σᾶς προσέλκυσε στήν ζωή τῶν ἀναχωρητῶν;

Ἀπάντηση: Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι δέν φρόντισα ἐγώ, ἀλλά φρόντισε ἡ Πρόνοια τοῦ Θεοῦ. Κατ’ ἀρχάς, γεννήθηκα μέσα σέ μιά οἰκογένεια πού οἱ γονεῖς μας ζοῦσαν ἀσκητικά. Ὁ πατέρας μου ἤθελε νά γίνη μοναχός στό Ἅγιον Ὄρος, ἀλλά ἀπό ὑπακοή στόν πνευματικό του νυμφεύθηκε μιά εὐλαβέσταστη γυναίκα, τήν μητέρα μου. Ἔτσι, εἶχε σέ ὅλη τήν ζωή του τόν πόθο τοῦ μοναχοῦ καί διάβαζε ἀσκητικά βιβλία. Μεγάλωσα κι ἐγώ διαβάζοντας τήν Κλίμακα τοῦ Ἰωάννου, πού εἶχε ὁ πατέρας μου.

Ἔπειτα, ἀπό μικρός γνώρισα μερικούς κοσμοκαλόγηρους, πού ἀγαποῦσαν πολύ τόν Χριστό μέ ἔργα καί πράξεις. Ἰδιαίτερα ἕναν φίλο τοῦ πατέρα μου, πού ἦταν ἀφιερωμένος στόν Θεό καί ζοῦσε ὡς μοναχός, ἄν καί λαϊκός, εἶχε ξυλουργεῖο καί ὅσα εἰσέπραττε τά ἔδινε ἐλεημοσύνη καί ὁ ἴδιος ζοῦσε μέ προσευχή.

Ἀργότερα, ὡς φοιτητής ἐπισκεπτόμουν τό Ἅγιον Ὄρος, καί μάλιστα τούς ἐρημίτες καί τούς ἀναχωρητές. Μέ προσήλκυσε ἡ τέλεια προσφορά στόν Θεό. Πολύ μέ συγκινεῖ αὐτή ἡ ὁλοκληρωτική ἀφιέρωση στόν Θεό. Ἔβλεπα σέ σκίτσα καί φωτογραφίες ἐρημίτες μοναχούς καί αἰσθανόμουν βαθύτατη συγκίνηση. Ἔβλεπα στήν ζωή τους τόν Ἀδάμ πρό τῆς πτώσεως, τούς Προφῆτες, ὅπως τόν Προφήτη Ἠλία καί τήν ζωή τῶν δικαίων στόν Παράδεισο.

Οἱ ἐρημίτες-ἀναχωρητές αἰσθάνθηκαν σέ ἕναν μικρό ἤ μεγάλο βαθμό τήν ματαιότητα τῶν προσκαίρων, τήν ὡραιότητα τῶν ἄνω καί αἰωνίων, τήν ἔμπνευσή τους, καί κυρίως τήν αἴσθηση ὅτι δέν πρέπει «νά παίζουμε μέ τήν αἰωνιότητα». Τούς ἥλκυε ἡ «μέλλουσα πόλις» καί ὄχι «ἡ μένουσα πόλις» (Ἑβρ. ιγ΄, 14). Αὐτό μέ ἐντυπωσίαζε πολύ.

2. Ἐρώτηση: Ἔχετε ἐπισκεφθῆ πολλούς Γέροντες. Ποιό ἦταν τό ὄφελος πού ἀποκομίζατε ἀπό τήν συνάντηση μαζί τους;

Ἀπάντηση: Ἀπό φοιτητής ὅταν ἐπισκεπτόμουν τό Ἅγιον Ὄρος, ἀκόμη καί τώρα, δέν μέ ἐνδιαφέρουν τόσο οἱ βιβλιοθῆκες τῶν Μονῶν, τά χειρόγραφα, οἱ ἁγιογραφίες, οἱ ἐκτελέσεις τῶν μουσικῶν μαθημάτων, ὅσο οἱ ἐμπειρικοί μοναχοί, πού ζοῦν μόνο γιά τόν Θεό καί ἀγγίζουν τήν αἰωνιότητα. Βρῆκα κάποτε ἕναν ἐρημίτη πού μοῦ εἶπε: «Δοξάζω τόν Θεό πού ἐφέτος ἔβρεξε πολύ καί ἡ γῆ ἔβγαλε χορταράκι καί μπορῶ νά φάω κάτι».

Κάποιος ἄλλος ἐρημίτης μοῦ εἶπε: «Μοῦ δίνουν ἀπό ἕνα Μοναστήρι λίγο ψωμί γιά νά τρώγω, γιά νά ἔχω δυνάμεις, γιά νά ἐργάζομαι∙ λίγο κρασί γιά νά ἀνοίγη ἡ φωνή καί νά προσεύχομαι∙ καί λίγο λάδι γιά νά λαδώνωνται τά γόνατά μου νά μποροῦν νά κάνουν μετάνοιες. Τί ἄλλο θέλω;».

Σέ αὐτούς τούς ἀσκητές βλέπει κανείς τόν τέλειο τρόπο ζωῆς, αἰσθάνεται μιά ζωή χωρίς συμβιβασμούς, βλέπει ἀνθρώπους νά πιστεύουν αὐτό πού ζοῦν, καί νά ζοῦν σύμφωνα μέ τήν πίστη. Ὁπότε, καταλαβαίνουμε ὅτι ἡ πίστη δέν εἶναι διανοητικό κατόρθωμα, ἀλλά «ὅρασις καί νόησις καρδίας», ὅπως γράφει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς.

Ὅταν συναντοῦσα τέτοιους μοναχούς, τούς ρωτοῦσα αὐτό πού ποθοῦσα καί αὐτό πού ζοῦσαν ἐκεῖνοι. Ὅταν ἐπισκεφθῆς ἕναν ἰατρό, θά τόν ρωτήσης ἰατρικά θέματα, ὅταν συναντήσης ἕναν δικηγόρο, θά συζητήσης νομικά. Τούς ἐρημίτες τούς ρωτοῦσα αὐτό πού ἤξεραν πολύ καλά, τά σχετικά μέ τήν καρδιά, τόν νοῦ, τήν νοερά προσευχή, τήν διαφορά μεταξύ τῆς λογικῆς καί τῆς νοερᾶς προσευχῆς, τήν ἔμπνευση γιά τόν Θεό.

Ὠφελήθηκα πολύ ἀπό τούς ἐρημίτες, γιατί συναντοῦσα «καθηγητές τῆς ἐρήμου», πού δίδασκαν ἀπό τό Πανεπιστήμιο τῆς ἐρήμου. Δέν βρίσκει κανείς ἐκεῖ διανοητές θεολόγους, ἀλλά χαρισματικούς, ἐμπειρικούς θεολόγους, χωρίς οἱ ἴδιοι νά ἀντιλαμβάνωνται ὅτι εἶναι θεολόγοι. Αὐτοί ἔκαναν μακροχρόνιες ἔρευνες στά θέματα αὐτά καί εἶχαν ἐμπειρίες. Αἰσθανόμουν ὅτι βρισκόμουν μπροστά σέ «πύρινες φλόγες τῆς Πεντηκοστῆς», σέ Ἀποστόλους τοῦ Χριστοῦ, γι’ αὐτό καί ἡ μοναχική ζωή χαρακτηρίζεται ἀπό τούς Πατέρες ὡς ἡ ἀποστολική ζωή.


3. Ἐρώτηση: Στούς Ρουμάνους Χριστιανούς εἶναι γνωστοί οἱ βίοι τῶν Ἁγίων Παϊσίου, Πορφυρίου καί τοῦ πατρός Σωφρονίου, ἅγιοι πατέρες πού ἔχετε γνωρίσει καί ἐπισκεφθῆ. Δέν γνωρίζουμε ὅμως τίποτα γιά τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Καλλίνικο, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε Πνευματικός σας καί πιθανόν, γιά τόν ἅγιο βίο του, νά καταταχθῆ στό Ἁγιολόγιο τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας.

Ἀπάντηση: Θεωρῶ μεγάλο δῶρο τοῦ Θεοῦ πού γνώρισα πολλούς μεγάλους ἀσκητές καί ἐμπειρικούς θεολόγους, ὅπως αὐτούς πού ἀναφέρατε. Ὄχι ἁπλῶς τούς γνώρισα, ἀλλά συνδέθηκα πνευματικά μαζί τους καί ἀξιώθηκα νά κάνω αἴτηση στό Πατριαρχεῖο γιά τήν ἁγιοκατάταξή τους. Ὁ ἅγιος Παΐσιος συνδέθηκε μαζί μου σέ ὅλες τίς φάσεις τῆς ζωῆς μου. Ὁ ἅγιος Πορφύριος ἐπενέβη διακριτικά στήν ζωή μου. Ὁ Γέροντας Σωφρόνιος ἦταν μεγάλος εὐεργέτης μου.

Τό ἴδιο ἰσχύει καί γιά ἄλλους, ὅπως τόν Γέροντα Ἐφραίμ τόν Κατουνακιώτη, τόν Γέροντα Ἐφραίμ τόν Φιλοθεΐτη, τόν π. Θεόκλητο Διονυσιάτη, τόν Ἡγούμενο τῆς Μονῆς Γρηγορίου Ἀρχιμ. Γεώργιο Καψάνη καί ἄλλους, φανερούς καί ἀφανεῖς ἁγιορείτας.

Ὅμως, μεγάλη δωρεά τοῦ Θεοῦ στήν ζωή μου ἦταν ὁ μακαριστός Γέροντάς μου Μητροπολίτης Ἐδέσσης Καλλίνικος, μέ τόν ὁποῖο ἔμενα στήν Μητρόπολη δέκα πέντε χρόνια καί ἀξιώθηκα ἀπό τόν Θεό νά τόν διακονήσω ἑπτά μῆνες στό κρεββάτι τῆς ἀσθενείας του, καί, κατά τήν πρόρρησή του, νά τοῦ κλείσω τά μάτια.

Τό σημαντικό εἶναι ὅτι οἱ ἁγιορεῖτες πού ἀνέφερα προηγουμένως τόν ἐκτιμοῦσαν πολύ. Ὁ ἅγιος Παΐσιος ὅταν τόν συνάντησε, κατά τήν μαρτυρία ἑνός ὑποτακτικοῦ του, εἶπε: «Πρώτη φορά βλέπω τέτοιον Δεσπότη. Μέχρι τώρα δέν ἔχω δεῖ σάν τόν Καλλίνικο». Καί ἐπειδή ὁ Καλλίνικος στήν διαθήκη του ἔγραψε: «Τό ἔλεος τοῦ Κυρίου ἄς μέ συνοδεύη κατά τήν ἐκ τοῦ ματαίου τούτου κόσμου ἐκδημία μου», ὁ ἅγιος Παΐσιος ὅταν τό ἄκουσε αὐτό εἶπε: «Ὄχι ἁπλῶς τόν συνοδεύει, ἀλλά τόν καταδιώκει τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ».

Ἦταν, πράγματι, ἕνας ἀσκητής Ἐπίσκοπος, πού εἶχε ἐσωτερική εὐαισθησία, καθαρότητα ψυχῆς καί σώματος, ἀγάπη γιά τόν Θεό καί τούς ἀνθρώπους, κοσμημένος μέ βαθύτατη ταπείνωση καί προσευχή, ἦταν διαποτισμένος ὁλόκληρος ἀπό τό γνήσιο ἐκκλησιαστικό φρόνημα καί τόν ἁγιορείτικο τρόπο ζωῆς ἀπό τά μικρά του χρόνια, ἀπέφευγε ὅ,τι δέν ἤθελε ὁ Θεός, καί ἦταν ἀπόλυτα ἀφιερωμένος στόν Θεό.

Αὐτός μέ εἰσήγαγε στήν ἡσυχαστική ζωή καί τό χαιρόταν πολύ. Μοῦ ἔδωσε ἀπό τήν ἀρχή, ὅταν ἀποφάσισα νά γίνω μοναχός, νά διαβάσω τό «Συμβουλευτικόν Ἐγχειρίδιον, ἤτοι περί φυλακῆς τῶν πέντε αἰσθήσεων», τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, καί μέ μεγάλωσε πνευματικά μέ ἀγάπη καί ἐλευθερία. Ἔζησα κοντά του τήν ἀρχοντική ἀγάπη καί τήν ἀρχοντική ἐλευθερία.

Γνώρισα ἕναν ἅγιο ἀσκητή Ἐπίσκοπο, πού ὅλη τήν ἡμέρα ἔλιωνε ὡς λαμπάδα, προσφέροντας τήν ὀρθόδοξη ζωή στούς ἀνθρώπους τοῦ ποιμνίου του. Λίγο τόν ἀπασχολοῦσαν τά λεγόμενα «πολιτικά τῆς Ἐκκλησίας». Πήγαινε στήν Σύνοδο τῶν Ἐπισκόπων μέ φόβο Θεοῦ καί προσευχή. Σέ μιά ἐπιστολή του, πού μοῦ ἔστειλε ὅταν ἦταν Συνοδικός, μοῦ ἔγραφε: «Σέ παρακαλῶ, γονάτισε καί παρεκάλεσε τόν Ἱδρυτήν τῆς Ἐκκλησίας νά βοηθήση τόν Ἐπίσκοπόν σου καί τήν Ἐκκλησίαν Του».

Ἐπειδή εἶχε τέτοια ζωή, γι’ αὐτό καί ἡ κοίμησή του ἦταν ὁσιακή. Ἀντιμετώπισε τήν ἀσθένειά του –ὄγκο στόν ἐγκέφαλο– μέ μεγάλη αὐτομεμψία, ταπείνωση, ἀγάπη, ἀκόμη καί σέ ἐκείνους πού τόν συκοφάντησαν, προσευχή στόν Θεό, ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνη στήν Πρόνοια τοῦ Θεοῦ, βαθυτάτη αἴσθηση καθαρότητας λογισμοῦ ἐν ὄψει τῆς συναντήσεώς του μέ τόν Χριστό, ἔντονη μνήμη θανάτου.

Ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἔχοντας ὑπ’ ὄψη της ὅλα αὐτά ἀποφάσισε τήν ἁγιοκατάταξή του καί ἔστειλε τήν πρότασή της στό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, γιά νά προβῆ στήν ἐγγραφή του στό ἁγιολόγιο τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ λαός στήν Ἔδεσσα ἤδη τόν τιμᾶ ὡς ἅγιο, γιατί ἔχει ἀποδείξεις τῆς ζωντανῆς παρουσίας του. Ἔχω γράψει τρία βιβλία γιά τόν μακαριστό Γέροντά μου.

Πολλές φορές σκέπτομαι: Πῶς θά ἀνταποκριθῶ στίς μεγάλες δωρεές τοῦ Θεοῦ;


4. Ἐρώτηση: Ξέρουμε ὅτι οἱ ἀναχωρητές πενθοῦν γιά τίς ἁμαρτίες τους, αἰσθάνονται ὡς οἱ πιό ἁμαρτωλοί ἄνθρωποι. Πῶς φτάνουν σέ αὐτό τό βαθύ αἴσθημα τῆς μετανοίας;

Ἀπάντηση: Μέ τήν ζωή τῆς καθαρότητας πού ζοῦν φθάνουν νά αἰσθανθοῦν βιωματικά τήν κατάσταση τῶν πρωτοπλάστων πρό τῆς πτώσεώς τους, ἀλλά καί τήν ζωή τῶν ἀγγέλων. Ἀκόμη, μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ τούς ἀποκαλύπτεται ὁ χῶρος τῆς καρδίας, ὅπου ὑπάρχει τό νοερό θυσιαστήριο, ἕνα ἐσωτερικό ἐκκλησάκι, ὅπου γίνεται ἀδιάλειπτη νοερά θεία Λειτουργία, ἐπίσης φθάνουν καί στήν θεωρία τοῦ Φωτός ἤ βλέπουν τήν οὐράνια θεία Λειτουργία, ὅπως τήν εἶδε ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης καί τήν περιγράφει στό βιβλίο τῆς Ἀποκαλύψεως.

Ὅταν, ὅμως, μειώνεται αὐτή ἡ κατάσταση, τό αἰσθάνονται ὡς βαθύτατη πτώση, καί ἔτσι καταλαβαίνουν τόν Ἀδάμ, πού ἐξῆλθε ἀπό τόν Παράδεισο καί θρηνοῦσε. Ὁ ἅγιος Σιλουανός ἔχει γράψει καταπληκτικά κείμενα πάνω σέ αὐτό τό θέμα, πού ὁ Γέροντας Σωφρόνιος ἀπεκάλεσε ὡς «Ἀδαμιαῖο θρῆνο».

Αὐτό συντονίζεται μέ ὅλη τήν πατερική παράδοση. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Σιναΐτης γράφει ὅτι ἐάν δέν καταλάβουμε σέ ποιά κατάσταση ἤμασταν, ὅταν μᾶς δημιούργησε ὁ Κύριος, δέν θά καταλάβουμε σέ ποιά κατάσταση μᾶς ὁδήγησε ἡ ἁμαρτία. Ἔτσι, οἱ ἅγιοι μέ τόν φωτισμένο νοῦ καί τήν θεωρία τοῦ Θεοῦ καταλαβαίνουν ἐμπειρικά πῶς εἶναι ὁ φυσικός ἄνθρωπος καί πῶς ἔγινε παρά φύσιν ὁ ἄνθρωπος μέ τήν ἁμαρτία, γι’ αὐτό καί ἐπιδίδονται σέ ἀκράτητο θρῆνο.

Κλαῖνε ὄχι μόνον γιά τυχόν ἁμαρτίες, ἀλλά καί γιατί ὁ νοῦς τους δέν μπορεῖ νά παραμείνη γιά πολύ χρόνο στήν μνήμη τοῦ Θεοῦ, γιά ἕναν λογισμό πού τούς πλησιάζει, γιατί χάνουν τήν κοινωνία μέ τόν Θεό, γιά τήν αἴσθηση τῆς φθαρτότητας καί τῆς θνητότητας, πού εἶναι οἱ λεγόμενοι δερμάτινοι χιτῶνες. Αἰσθάνονται τήν ζωή χωρίς Θεό ὡς ζωώδη κατάσταση, καί αὐτό δέν γίνεται μέ ψυχολογικούς καί κοινωνικούς ὅρους, ἀλλά μέ καθαρῶς ἐμπειρικούς θεολογικούς ὅρους. Ὅταν ἀνατέλλη ὁ ἥλιος, τότε ἀποκαλύπτονται τά πάντα καθαρά, καί οἱ μικρότερες ἀκαθαρσίες. Καί ὅταν δύη ὁ ἥλιος, ἔρχεται τό σκοτάδι. Αὐτό γίνεται καί μέ τήν ψυχή.

Ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης στήν Ἀποκάλυψη, ὅταν εἶδε τόν Χριστό μέσα στήν δόξα Του ἔπεσε στά πόδια του «ὡς νεκρός» (Ἀπ. α΄, 17). Καί ὅταν εἶδε ὅλη τήν οὐράνια Λειτουργία γέμισε ἀπό πόθο καί εἶπε: «Ἔρχου Κύριε Ἰησοῦ» (Ἀπ. κβ΄, 20). Ἔτσι, οἱ ἅγιοι ζοῦν ἀπό τώρα τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, καί γι’ αὐτό τήν ἀναζητοῦν συνεχῶς, βιώνουν τόν ἀρραβώνα τοῦ Πνεύματος καί ἀναμένουν μέ πόθο καί τόν γάμο μέ τόν Νυμφίο Χριστό, τό Ἀρνίο τῆς Ἀποκαλύψεως.

5. Ἐρώτηση: Γιατί νιώθουμε χαρά ὅταν βρισκόμαστε κοντά σέ ἕναν ἅγιο ἄνθρωπο καί ἔχουμε τήν αἴσθηση ὅτι δέν θά θέλαμε νά τόν ἀποχωριστοῦμε ποτέ πιά;

Ἀπάντηση: Ἡ ἀπάντηση στό ἐρώτημα αὐτό εἶναι συνέχεια τῆς προηγούμενης ἀπαντήσεως. Αὐτό γίνεται, γιατί ὁ ἅγιος ἄνθρωπος εἶναι ὁ φυσικός ἄνθρωπος. Καί ἐπειδή γνωρίσαμε πολλούς παρά φύσιν ἀνθρώπους, γι’ αὐτό μᾶς ἐντυπωσιάζει ὁ κατά φύσιν καί ὑπέρ φύσιν ἄνθρωπος, ὅπως δημιουργήθηκε ἀπό τόν Θεό. Ἔπειτα, ἡ ζωή ἑνός ἁγίου εἶναι κρυμμένη «σύν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Θεῷ» (Κολ. γ΄, 3). Ὁ Πατήρ ἀγαπᾶ τόν Υἱό Του καί ἀγαπᾶ καί αὐτούς πού εἶναι κρυμμένοι μέσα σέ Αὐτόν. Ὅπου εἶναι ὁ Θεός, ἐκεῖ εἶναι ὁ Παράδεισος. Γι’ αὐτό ὅταν συναντοῦμε ἁγίους, ὀσφραινόμαστε τήν ἀτμόσφαιρα τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ.

Ἔπειτα, ἐπικοινωνώντας μέ πολλούς ἀνθρώπους σήμερα δεχόμαστε, ἄλλοτε περισσότερο καί ἄλλοτε λιγότερο, ἕναν ἰδιόμορφο «βιασμό». Ἡ ἀγάπη πού μᾶς δείχνουν εἶναι γεμάτη ἀπό φιλαυτία, ἰδιοτέλεια, πράγμα πού βιάζει τήν ψυχή μας, δέν εἶναι ἀληθινή ἀγάπη. Δέν μᾶς πλησιάζουν μέ εὐαισθησία, ἀλλά μέ ἀγριότητα, βαναυσότητα, μέ ποικίλα πάθη. Ἐπειδή καί ἐμεῖς εἴμαστε πολύ πληγωμένοι ἀπό διάφορες καταστάσεις, διότι ἔχουμε πικραθῆ πολύ, γι’ αὐτό κάθε κίνηση πρός ἐμᾶς ἑνός ἐμπαθοῦς ἀνθρώπου τήν αἰσθανόμαστε ὡς «βιασμό» τῆς ψυχῆς μας.

Ἀντίθετα, οἱ ἅγιοι πού ἔχουν ἀποβάλει τούς δερμάτινους χιτῶνες, τῆς φθαρτότητας, τῆς παθητότητας καί τῆς θνητότητας, πού ἡ φιλαυτία μεταποιήθηκε σέ φιλοθεΐα καί φιλανθρωπία, καί διακρίνονται γιά τήν ἀνιδιοτελῆ ἀγάπη, εἶναι πολύ εὐαίσθητοι, τρυφεροί, ἁπαλοί καί μᾶς πλησιάζουν μέ ἀγάπη πνευματική, σάν τήν αὔρα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Τελικά, ὁ ἄνθρωπος σήμερα χρειάζεται μιά «θεολογία τρυφερότητας», πού τήν ἔχουν μόνον οἱ ἅγιοι, οἱ ἀληθινοί ἄνθρωποι.


6. Ἐρώτηση: Σεβασμιώτατε, χαιρόμαστε ὅταν ἐπισκεπτόμαστε ἀνθρώπους μέ ἅγιο βίο γιά νά ἀκούσουμε ἐποικοδομητικό λόγο ἐκ μέρους τους, ὅμως δέν καταφέρνουμε νά μετατρέψουμε σέ πρακτική αὐτά τά λόγια. Ἀπό ποῦ προέρχεται αὐτή ἡ ἀνημπόρια καί πῶς μπορεῖ νά ξεπεραστῆ;

Ἀπάντηση: Κατ’ ἀρχάς, ἡ συνάντηση μέ ἁγίους ἀνθρώπους, πού εἶναι ναοί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί πραγματικά μέλη τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, «ζωντανοί ὀργανισμοί», θεολόγοι στήν πράξη, εἶναι ἕνα σημαντικό γεγονός γιά κάθε ἄνθρωπο. Μέ αὐτόν τόν τρόπο γνωρίζουμε στήν πράξη τί εἶναι ὁ Θεός, τί εἶναι ὁ ἄνθρωπος, τί εἶναι ἡ ἀναγέννηση τοῦ ἀνθρώπου.

Αὐτό εἶναι σημαντικό, γιατί σήμερα ὅλοι ὁμιλοῦμε γιά τό «τί» καί ὄχι γιά τό «πῶς», δηλαδή κάνουμε λόγο τί εἶναι ὁ Θεός καί ὄχι πῶς θά γίνουμε κατά Χάρη καί μέθεξη θεοί∙ τί εἶναι ἡ ἀγάπη, καί ὄχι πῶς θά ἀποκτήσουμε τήν πραγματική ἀγάπη∙ τί εἶναι οἱ ἅγιοι καί ὄχι πῶς θά γίνουμε καί ἐμεῖς ἅγιοι. Αὐτό εἶναι τό πρόβλημα τῆς σημερινῆς θεολογίας καί τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς, ὅτι πολλοί θεολόγοι καί κληρικοί ὁμιλοῦν γιά τό «τί» καί ὄχι γιά τό «πῶς». Οἱ ἅγιοι μᾶς δείχνουν καί τό «τί» καί τό «πῶς» τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς. Βλέποντας αὐτούς τούς ἁγίους σιγά-σιγά θά ὁδηγούμαστε ἀπό τό «τί» στό «πῶς». Ἀντίθετα, ὅταν μόνον διαβάζουμε, δέν θά βοηθηθοῦμε πραγματικά καί ἀληθινά.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος σέ μιά ὁμιλία του προτρέπει τούς ἀκροατές του νά ἐπισκεφθοῦν ἁγίους μοναχούς στά ὄρη, γιατί θά ὠφεληθοῦν ἀπό τόν τρόπο τῆς ζωῆς τους καί ἀπό τά ὅσα θά ἀκούσουν. Μάλιστα, λέγει ὅτι ὅταν ὁ ἄνδρας ἐπισκεφθῆ αὐτούς τούς ἁγίους μοναχούς, τούς ἐρημίτες πού ζοῦν ἀγγελικό βίο, τότε θά ἀλλάξη ἡ ζωή του καί θά ἐπιστρέψη στό σπίτι του ἥμερος καί ἥσυχος, καθαρός ἀπό κάθε ἡδονή, πιό καλός στούς τρόπους ἀπό ὅ,τι ἦταν προηγουμένως, καί ἔτσι θά τόν δεχθῆ ἡ γυναίκα του ἤρεμο. 

Τό ἀντίθετο συμβαίνει, ὅπως λέγει, γιά τόν ἄνθρωπο ἐκεῖνον πού πηγαίνει στό θέατρο, ἀφοῦ ἐπιστρέφει στό σπίτι του ἀγριεμένος μέ τήν γυναίκα του, διότι στό θέατρο εἶδε κάποια ἄλλη γυναίκα καλύτερη.

Βλέποντας τέτοια ζωντανά παραδείγματα θά ἀλλάξουμε διαγωγή. Στήν ἀρχή θά βλέπουμε τούς ἁγίους καί θά τούς θαυμάζουμε, ἔπειτα θά κρίνουμε τόν ἑαυτό μας μέ τήν σύγκριση, καί στήν συνέχεια θά παραδειγματιζόμαστε καί θά τούς μιμούμαστε ὅσο μποροῦμε στήν καθημερινή μας ζωή.

Ἡ δυσκολία βρίσκεται στό ὅτι ἔχουμε μάθει στήν ζωή τῆς πτώσεως μέ τούς πολλούς λογισμούς, τήν φαντασίωση καί τήν ἀσθένεια τοῦ νοῦ, νά τά θεωροῦμε ὅλα αὐτά ὡς φυσική ζωή, ἐνῶ εἶναι παρά φύσιν ζωή. Ἔτσι, ἀρρωσταίνει ὁ νοῦς, τό λογιστικό καί τό παθητικό μέρος τῆς ψυχῆς, γιά τά ὁποῖα ἡ θεραπεία εἶναι μακροχρόνια. Ἕνας ἄρρωστος νοῦς, ἡ ἄρρωστη λογική, ἡ ἐπιθυμία, ὁ θυμός γιά νά ἀλλάξουν πρέπει νά ἀγωνισθῆ ὁ ἄνθρωπος πολύ μέ τήν ἐνέργεια τῆς θείας Χάριτος. Στόν ἀγώνα αὐτόν ἡ ἐπικοινωνία μέ τούς ἁγίους ἀνθρώπους μᾶς βοηθᾶ ἀποτελεσματικά, γιατί αὐτοί λειτουργοῦν καί ὡς ζωντανά πρότυπα καί ὡς προπονητές πού μᾶς ἀθλοῦν στήν πνευματική ζωή, γιά νά γίνουμε καί ἐμεῖς ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ.


7. Ἐρώτηση: Ὁ γέροντας Πρόκλος μᾶς παρότρυνε νά προσευχόμαστε ἀδιαλείπτως, νά κοιμόμαστε καί νά ξυπνᾶμε μέ τήν προσευχή. Μιλῆστε μας, σᾶς παρακαλοῦμε, γιά ἀνθρώπους τούς ὁποίους ἔχετε συναντήσει, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τήν ἀδιάλειπτη προσευχή... 

Ἀπάντηση: Ἡ προσευχή εἶναι ἀπαραίτητη γιά τήν ζωή μας. Ὁ Χριστός μᾶς ὑπέδειξε τόν τρόπο τῆς προσευχῆς. Ἐνῶ Ἐκεῖνος εἶχε διαρκῆ ἐπικοινωνία μέ τόν Πατέρα Του καί τό Ἅγιον Πνεῦμα, ἐν τούτοις ἀνέβαινε στό Ὄρος νά προσευχηθῆ μόνος Του. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἑρμηνεύει ὅτι δέν τό εἶχε ἀνάγκη, ἀλλά τό ἔκανε γιά μᾶς, γιά νά γίνη ὑπόδειγμα, ὥστε νά ἀγαπήσουμε τήν προσευχή σέ ἔρημο τόπο.

Ἀκόμη, ὁ Χριστός δίδαξε τούς Μαθητές Του, καί δι’ αὐτῶν καί ἐμᾶς νά προσευχόμαστε διαρκῶς. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος γράφει κάπου ὅτι περισσότερο πρέπει νά προσευχόμαστε, παρά νά ἀναπνέουμε, δηλαδή «μνημονευτέον τοῦ Θεοῦ μᾶλλον ἤ ἀναπνευστέον». Τόση ἀνάγκη ἔχει ὁ ἄνθρωπος τῆς συνεχοῦς προσευχῆς, δηλαδή τῆς συνεχοῦς ἀναφορᾶς του στόν Θεό! Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος παρήγγειλε στούς Χριστιανούς τῆς ἐποχῆς του∙ «ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε» (Α' Θεσ. ε΄, 17).

Ἡ προσευχή εἶναι ἔκφραση ἀγάπης στόν Θεό. Ἕνας ἄνθρωπος πού ἀγαπᾶ κάποιον ἄλλον, ὁ σύζυγος πού ἀγαπᾶ τήν σύζυγό του ἤ τό ἀντίστροφο, ἡ μητέρα πού ἀγαπᾶ τό παιδί της, θέλουν νά τούς σκέπτωνται συνεχῶς. Ὅταν κανείς ἀγαπᾶ τόν Θεό, θέλει συνεχῶς νά Τόν ἐνθυμεῖται, νά προσεύχεται, ὄχι ὡς καθῆκον, ἀλλά ὡς ἀνάγκη, σάν νά εἶναι μιά ὄρεξη τῆς ψυχῆς γιά τόν Θεό. Εἶναι μιά θεία ἀγάπη, ἕνας θεῖος ἔρωτας.

Καί ἐπειδή αἰσθάνεται κανείς μέσα του τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ νά γεμίζη τήν ψυχή του, ἐπειδή αἰσθάνεται νά τελῆται μέσα στήν καρδιά του ἡ νοερά θεία λειτουργία, γι’ αὐτό αὐξάνεται αὐτή ἡ ἀγάπη του πρός τόν Χριστό. Τελικά, ἡ προσευχή καί ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖο τελεῖται, εἶναι τό θερμόμετρο τῆς πνευματικῆς ζωῆς, δείχνει τήν κατάσταση στήν ὁποία βρίσκεται ὁ πνευματικός μας ὀργανισμός.

Συνάντησα πολλούς μοναχούς, ἀκόμη καί ἀνθρώπους πού ζοῦν στόν κόσμο, μερικοί ἀπό αὐτούς ἦταν οἰκογενειάρχες, πού εἶχαν ἀδιάλειπτη μνήμη Θεοῦ. Ἡ μητέρα μου ἦταν μιά ἀπό αὐτούς, πού στό τέλος τῆς ζωῆς της ἦταν πέντε χρόνια κατάκοιτη καί ποτέ δέν διαμαρτυρόταν, ἀλλά πάντοτε δόξαζε τόν Θεό καί μάλιστα ἔλεγε: «Δέν εἶμαι ἄξια νά Τόν δοξάζω». Αὐτό ἔκανε σέ ὅλη τήν ζωή της.


Μπορῶ νά προσθέσω καί τήν μητέρα τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη, μιά Καππαδόκισσα γυναίκα, πού ζοῦσε στό Μανχάτταν τῆς Νέας Ὑόρκης, πολύ κοντά στό σημεῖο πού εἶναι τό κτίριο τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, καί εἶχε ἀδιάλειπτη προσευχή, ἔβλεπε ἁγίους καί ἀγγέλους. Εἶναι ἐκπληκτικό τό νά ζῆ κανείς στό κέντρο τῶν οἰκονομικῶν καί πολιτικῶν καταστάσεων τοῦ κόσμου καί αὐτός νά μήν ἐπηρεάζεται ἀπό αὐτό, ἀλλά νά ζῆ τόν πνευματικό κόσμο καί τόν δημιουργό τοῦ κόσμου. Ἀπό ἐκεῖ κληρονόμησε τήν παράδοση αὐτή ὁ υἱός της, ὁ π. Ἰωάννης Ρωμανίδης.

Στό «Ἆσμα Ἀσμάτων» τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης γράφεται: «Ἐγώ καθεύδω καί ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ» (Ἆσμ. Ἀσμ. ε΄, 2). Εἶναι δυνατόν κανείς νά κοιμᾶται τό βράδυ, πού σημαίνει ὅτι ὅλα τά ὄργανα τοῦ σώματος ὑπολειτουργοῦν, καί ὅμως τό νοερό τῆς ψυχῆς νά ἔχη μνήμη Θεοῦ. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος τήν ἡμέρα ἔχη μνήμη Θεοῦ, τότε καί τήν νύκτα πού τό σῶμα του ἠρεμεῖ, ὁ νοῦς του, ἡ καρδιά του, οἱ μνῆμες του θά εἶναι στόν Θεό. Μιά τέτοια ἑρμηνεία δίνει καί ὁ Μέγας Βασίλειος σέ αὐτήν τήν κατάσταση.

Καί αὐτό τό ἔργο δέν εἶναι σπάνιο. Οἱ ἐμπαθεῖς ἄνθρωποι τήν νύκτα ὀνειρεύονται ὅ,τι ἔχει σχέση μέ τά πάθη τους πού ἐκδήλωσαν τήν ἡμέρα, ἐνῶ οἱ ἀπαθεῖς ἄνθρωποι, τῶν ὁποίων οἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς στρέφονται πρός τόν Θεό, ὅλη τήν νύκτα πού κοιμοῦνται, τότε πού χαλαρώνει τό σῶμα τους καί ὑπολειτουργοῦν τά σωματικά ὄργανα, αἰσθάνονται τήν πνευματική καρδιά τους νά προσεύχεται, νά ἐκφράζη τήν ἀγάπη τους πρός τόν Θεό. Αὐτή εἶναι ἡ φυσική κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου τῆς θείας Χάριτος.

Αὐτό φαίνεται σέ μιά προσευχή πού κάνουμε στόν Χριστό πρίν τόν ὕπνο καί περιλαμβάνεται στήν ἀκολουθία τοῦ Ἀποδείπνου. Ἀφοῦ παρακαλοῦμε τόν Θεό νά μᾶς ἀναπαύση τό σῶμα καί τήν ψυχή κατά τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου καί νά μᾶς ἀπαλλάξη ἀπό τήν σκοτεινή καί νυκτερινή ἡδυπάθεια, καί ἀπό τίς ὁρμές τῶν παθῶν, καί νά καταστείλη τίς ἐπαναστάσεις τῆς σαρκός, στήν συνέχεια προσευχόμαστε: «Καί δώρησαι ἡμῖν ὁ Θεός, γρήγορον νοῦν, σώφρονα λογισμόν, καρδίαν νήφουσαν, ὕπνον ἐλαφρόν, καί πάσης σατανικῆς φαντασίας ἀπηλλαγμένον». Καί ὅλα αὐτά τά ζητᾶμε νά συμβοῦν κατά τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου. 

Ἐπίσης, παρακαλᾶμε: «Παννύχιον ἡμῖν τήν σήν δοξολογίαν χάρισαι εἰς τό ὑμνεῖν καί εὐλογεῖν καί δοξάζειν, τό πάντιμον καί μεγαλοπρεπές ὄνομά σου». Καί ἔπειτα ζητᾶμε νά μᾶς ἀναστήση στόν καιρό τῆς προσευχῆς καί νά εἴμαστε στηριγμένοι στίς ἐντολές Του. Αὐτή ἡ προσευχή πού γίνεται πρό τοῦ ὕπνου περιγράφει τήν ἐμπειρία τῆς προσευχῆς κατά τόν ὕπνο. Εἶναι μιά πολύ σημαντική αὐτή ἡ πληροφορία γιά τήν νοερά προσευχή καί κατά τήν διάρκεια τοῦ σωματικοῦ ὕπνου.

Καί κάτι ἀκόμη ἐκπληκτικότερο: Ὅταν μάθη κανείς νά ζῆ ἔτσι, τότε καί τό διάστημα, πρίν ἀποχωρήση ἡ ψυχή ἀπό τό σῶμα, δηλαδή πρό τοῦ θανάτου, ἐνῶ τό σῶμα θά εἶναι ἀδύνατο, ἄρρωστο, ἡ ψυχή θά προσεύχεται, ὁ νοῦς θά εἶναι σέ πνευματική ἔνταση καί ἔτσι θά φύγη ὁ ἄνθρωπος ἀπό τόν κόσμο αὐτόν προσευχόμενος γιά νά συναντήση τόν Θεό στήν Βασιλεία Του, ὅπου θά συμμετάσχη στήν Οὐράνια θεία Λειτουργία.

Ἐάν ὁ ἄνθρωπος δέν μάθη ἀπό τήν ζωή αὐτήν τήν ἀδιάλειπτη προσευχή, πῶς θά μπορέση νά συμμετάσχη στήν ἀδιάλειπτη Λειτουργία τῆς αἰώνιας ζωῆς, τήν ὁποία περιγράφει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος στήν Ἀποκάλυψη; Ἄλλωστε, ἡ ἀδιάλειπτη προσευχή τῆς Ἐκκλησίας εἶναι τό «Κύριε ἐλέησον» καί τό «Δόξα σοι ὁ Θεός ἡμῶν, δόξα σοι». Γι’ αὐτό εἶναι σημαντικό αὐτό πού σᾶς ἔλεγε ὁ Γέροντας Πρόκλος, ὁ ὁποῖος ἀπό ὅ,τι φαίνεται εἶχε πνευματικές ἐμπειρίες πάνω στό θέμα τῆς νοερᾶς προσευχῆς.


8. Ἐρώτηση: Πῶς νά ἀποκτήσουμε τήν ἐσωτερική εἰρήνη σέ αὐτούς τούς τόσο ταραγμένους καιρούς καί μέ τόσους πειρασμούς;

Ἀπάντηση: Ὅλα αὐτά πού εἴπαμε μέχρι τώρα μᾶς δείχνουν τόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο πρέπει νά ζοῦμε, γιά νά ὑπερβαίνωνται ὅλα τά προβλήματα τῆς ζωῆς μας, καί νά ζοῦμε τήν εἰρήνη τῆς καρδίας. Ὁ Χριστός δέν μᾶς εἶπε ὅτι θά ζοῦμε σέ ἤρεμες κοινωνίες, ἀντίθετα ἔστειλε τούς Μαθητές Του στόν κόσμο «ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων» καί τούς ἀνήγγειλε διωγμούς, προβλήματα, δυσκολίες, μαρτύριο.

Δέν εἶπε ὁ Χριστός ὅτι θά σταματήσουν οἱ πόλεμοι καί οἱ δυσκολίες στήν γῆ, ἀντίθετα μάλιστα εἶπε ὅτι ὅσο πλησιάζουμε πρός τό τέλος τοῦ κόσμου, τόσο θά αὐξηθοῦν τά προβλήματα, γι’ αὐτό εἶπε: «ἐγερθήσεται γάρ ἔθνος ἐπί ἔθνος καί βασιλεία ἐπί βασιλείαν, καί ἔσονται λιμοί καί λοιμοί καί σεισμοί κατά τόπους· πάντα δέ ταῦτα ἀρχή ὠδίνων. τότε παραδώσουσιν ὑμᾶς εἰς θλῖψιν καί ἀποκτενοῦσιν ὑμᾶς, καί ἔσεσθε μισούμενοι ὑπό πάντων τῶν ἐθνῶν διά τό ὄνομά μου» (Ματθ. κδ΄, 7-8).

Ἡ εἰρήνη τήν ὁποία ὕμνησαν οἱ ἄγγελοι τήν ἡμέρα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ, καί ἡ βασιλεία γιά τήν ὁποία ὁμίλησε ὁ Χριστός ἀναφέρονται στήν κατάσταση τῆς ψυχῆς, ὅταν ἔρχεται ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ μέσα σέ αὐτήν, καί κυρίως ὅταν ὁ ἄνθρωπος δῆ τόν Χριστό μέσα στό Φῶς. Ἔτσι, ἔζησαν ὅλοι οἱ ἅγιοι, οἱ Προφῆτες, οἱ Ἀπόστολοι, οἱ Μάρτυρες, οἱ Πατέρες, οἱ ὅσιοι καί ἀσκητές, τά εὐλογημένα ἀνδρόγυνα. Δέν ἔζησαν σέ εἰρηνικές κοινωνίες, ἀλλά αὐτοί οἱ ἴδιοι ἔζησαν τήν εἰρήνη τοῦ Θεοῦ στήν καρδία τους.

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἦταν αἰχμάλωτος στήν Ρώμη καί ἀπό ἐκεῖ ἔστειλε τέσσερεις Ἐπιστολές γεμάτες θεολογία, ἰδιαιτέρως ἡ πρός Φιλιππησίους Ἐπιστολή τοῦ Ἀποστόλου Παύλου εἶναι μιά Ἐπιστολή γεμάτη χαρά, πουθενά δέν ὑπάρχει μεμψιμοιρία γιά τίς ἐξωτερικές δυσκολίες πού ὑπῆρχαν.

Ὁπότε, πρέπει νά μάθουμε ἕναν τρόπο ζωῆς πού θά ὑπερβαίνη τά προβλήματα, ὅπως τό ἀεροπλάνο ὑψώνεται πάνω ἀπό τά σύννεφα καί ὅπως ὁ δορυφόρος πού ξεφεύγει ἀπό τόν νόμο τῆς βαρύτητας, ἐξέρχεται ἀπό τήν γῆ ὅπου ἰσχύουν ἄλλοι νόμοι. Οἱ κοσμοναῦτες ἀπό τόν δορυφόρο βλέπουν τήν γῆ, χωρίς νά ἀναμειγνύωνται στά προβλήματά της.

Πρέπει νά ζοῦμε τήν ὑπέρβαση τῶν δυσκολιῶν μέ τήν ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Αὐτό μᾶς διδάσκουν οἱ ἅγιοι, πού εἶναι μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ οἱ πλέον φυσικοί ἄνθρωποι, ἄν καί ζοῦν σέ ἀφύσικες κοινωνίες εἶναι οἱ ὑπέρ φύσιν ἐν Χριστῷ ἄνθρωποι. Ὁ νοῦς τους εἶναι οὐράνιος, δέχεται τό Φῶς τοῦ Θεοῦ, καί μέ τόν τρόπο αὐτόν μᾶς κατευθύνουν. Ἀνάπτουν μέσα μας τόν οὐράνιο πόθο, τήν δίψα τῆς αἰωνίου ζωῆς. Γι’ αὐτό καί μᾶς ἐμπνέουν.

Τιμᾶμε τούς ἁγίους γιά νά γίνουν πρότυπα ζωῆς, γιά νά ἀγαπήσουμε πιό πολύ τόν Χριστό πού κατοικεῖ μέσα σέ αὐτούς, ὥστε ἀπό τό παρά φύσιν νά φθάσουμε στό κατά φύσιν, καί ἀπό ἐκεῖ νά ἀνεβοῦμε στό ὑπέρ φύσιν. Αὐτός εἶναι ὁ σκοπός τῆς ζωῆς μας.

Ὅλα τά ἄλλα εἶναι δευτερεύοντα...

Ἀναχωρητές καί κόσμος.
Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου κ. Ἱεροθέου

Συνέντευξη πού δόθηκε στήν Raluca Tanaseanu 
καί δημοσιεύθηκε στά ρουμανικά σέ βιβλίο γιά τόν 
Ρουμάνο Ἀναχωρητή Πρόκλο.

Πηγή: Ακτίνες


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...